Loading...
దైవం లేబుల్‌తో ఉన్న పోస్ట్‌లను చూపుతోంది. అన్ని పోస్ట్‌లు చూపించు
దైవం లేబుల్‌తో ఉన్న పోస్ట్‌లను చూపుతోంది. అన్ని పోస్ట్‌లు చూపించు

10, జూన్ 2026, బుధవారం

ఎవరు దిక్కు?

 

చినుకులన్నిటిఁ జేర్చి చిత్రవల్లికఁ దీర్చి
   నీటిసంపదఁ గూర్చు నేత యెవరొ!
ననల సౌరుల నింపి నాకమ్ము నన తోపి
   వనసంపదలఁ గూర్చు ప్రభువదెవరొ!
తనివి తీరని తృష్ణ దరులఁ జేర్చని నావ
   కేల నుంచితి వంటు కీర్తులమర,
కనుల విందునుఁ జేసి మనుగడలనుఁ గాసి
   కనరాక నిలుచున్న కాంతుడెవరొ!
 
యెవ్వరెఱుగనట్టి యేకాంతలోకాల
నెక్కడుండునేమొ చిక్కకుండ
నివ్వరితృణమందు నిరతమ్ము కొలువుండు
చక్కనైన వాడె దిక్కు యెపుడు.
 
-- లక్ష్మీదేవి
సీసము 
ఆటవెలది

అయ్యా!

 

దూది మబ్బులు తెల్లగొడుగై
కొండగద్దియ పైనఁగొలువై
మనిషి చేతల వింతఁ గనుమయ్యా
నరసింగమయ్యా
మంచి చెడ్డల చింతనిడుమయ్యా!
౧}నేరమనక ఘోరమనక
కోరుకున్నది దక్కుదనుక
పరుగు తీతే బతుకు గురుతాయె
నరసింగమయ్యా
దొరకనంతనె వెతలు మొదలాయె
|| దూది||
కరుణఁగలిగి కట్టు నిలిచి
పరుల బతుకు విలువ నెఱిగి
సిరుల అర్థము లోతు తెలియంగా
నరసింగమయ్యా
ముందు కేగగ ఊతనిడుమయ్యా!
|| దూది||
పక్షులన్నీ పశువులన్నీ
నేర్పుతున్న పాఠమెఱిగి
భూమి తల్లినిఁ గాచుకొనంగా
నరులకేలా బుద్ధి రాదయ్యా!
నరసింగమయ్యా!!
చేయూత నొసగే దిక్కు నీవయ్యా!
|| దూది ||
--లక్ష్మీదేవి.

19, మార్చి 2026, గురువారం

సామ్రాట్టుకు స్వాగతమ్!

 జలజల రాలిన యాకుల
లలి మరపించుచు వినూత్న లావణ్యముతో
పలుపలు సొబగులఁ గూర్చుచు
వలువల తీరై మెరిసిన పత్రిం గనరే!

యాకుల మాటుగా మెరిసి, హ్లాదముఁ గూర్చెడు వన్నెచిన్నెల 
న్చీకటి రేయిలో విరియు చిన్ని సుమమ్ములఁ జూడ నేర్చిన,
న్చీకులు చింతలే పగిదిఁ జిత్తముఁ జేరును చెప్పవోయి, యీ 
లోకము సుందరమ్మనక లోపములేటికి యెంచనెంచితో!

 

తొలిరాగమ్ములఁ గమ్మగాఁ బలుకుచున్దొల్దొల్త నా కోకిలల్
తెలిరాగమ్ముల సాంద్రవర్ణముల దేదీప్యమ్ముగా పుష్పముల్
వలరాజొక్కడు మిత్రుడై చెలగునా వాసంతసామ్రాట్టుకై
యిలలో స్వాగత సత్కృతుల్ సలుపరే యింతింతకంతింతలై! 

27, ఫిబ్రవరి 2026, శుక్రవారం

కన్యాకుమారి

 తరుణీ, కాఠిన్యవై నిత్యముఁ దపమునఁ దాదాత్మ్యవై నిల్చి యుండ,
న్సరి నీకెవ్వారు లేరంచనిన కథలలో సత్యముల్ గొప్పవమ్మా!
హరునేఁ గళ్యాణమున్ సేయగఁ దలచిన మాహాత్మ్యమేమందు, నీకై
వరుడున్ ధ్యానమ్ము నన్నిల్వగఁ దలచిన సౌభాగ్యమేమందు తల్లీ! 


🙏 కన్యాకుమారి 🙏


- లక్ష్మీదేవి.
మహాస్రగ్ధర వృత్తము


23, జనవరి 2026, శుక్రవారం

తల్లీ!

 తల్లీ! విద్యనొసంగి యధ్యయనమున్తాదాత్మ్యమున్నిండుగా
నుల్లమ్మందున నింపి నన్ను నిక నీవుద్ధారణన్జేయుమా!
ముల్లోకమ్ముల రక్షవై నిలిచి నిర్మోహమ్ము నెట్లుందువో
తల్లీ! నమ్మితి భారతీ! భగవతీ! త్రైగుణ్య విద్యానిధీ!

 

లక్ష్మీదేవి
శార్దూలవిక్రీడితము
 

21, జనవరి 2026, బుధవారం

దీపం

 గాలి తగిలినంత ఘడియ నిలువలేదు
దేహధారి యుంచు దీపమొకటి
గాలి తగులకున్న ఘడియ నిలువలేదు
దేవుడుంచినట్టి దీపమొకటి
/(దేహమందు వెలుగు దీపమొకటి)


-- లక్ష్మీదేవి

ఆటవెలది



18, నవంబర్ 2025, మంగళవారం

కాలం!

నీలపు రాత్రులంబొదిగి స్నిగ్ధసువర్ణ దినాళులందు ను
న్మీలిత నేత్ర! నిభ్భువిని మేలిమి యన్నులమిన్నఁ జేసి, మ
మ్మేలితి! చిత్రమేమనగ హృద్యమ ప్రాకృత దృశ్యవీక్షణా
లాలసఁగోలుపోయినది లౌకికజీవనమేమి కాలమో!

-- లక్ష్మీదేవి
చంపకమాల
 

19, జులై 2025, శనివారం

నీలోత్పల

 నీలిమ వర్ణమై పరవి నింగిని నిండితి నిర్మలమ్ముగా

నీలిమ వర్ణమై కనుల నిల్చితి నిట్టులె నిశ్చలమ్ముగా

నీలిమ వర్ణమై కదలు నీరధిఁ దేలి మరింత మక్కువ

న్నీలిమ వర్ణమై మెరిసి నీ దరిఁ జేరితి నీలమాధవా!  


-లక్ష్మీదేవి

నీలోత్పలమాల 


నీలమాధవుడని జగన్నాథునికి పేరు.

27, జూన్ 2025, శుక్రవారం

రథయాత్ర

ఇలపై వావిరి చక్రముల్ కదలగా నింపైన దృశ్యమ్ముగాఁ
దులలేనట్టి మహోత్సవంబొకటి, సందోహమ్ముగాఁ జేరుచు
న్నలలై పొంగు జనాళితో జరుగ, నేనచ్చెర్వుతో భక్తితోఁ
గలయో వైష్ణవ మాయయో యనుచు నా కన్నారగాఁ గాంచితిన్.


-లక్ష్మీదేవి.

మత్తేభవిక్రీడితము

26, మార్చి 2025, బుధవారం

జననికి

 ఒడి సింహాసనమై కరమ్ము గొడుగై యుప్పొంగు సౌభాగ్యమై
సడి సేయంగ నివాసమెల్ల వెలుగై సంతోషముల్దండియై
కడు పుణ్యమ్ముల పంటయై జననికే గారంపు బంగారమై
ముడి పువ్వే నెమలీకయై యలరెనీ బుజ్జాయి శ్రీకృష్ణుడై.


- లక్ష్మీదేవి.

మత్తేభవిక్రీడితము.

13, సెప్టెంబర్ 2024, శుక్రవారం

మృత్తికతోడ

 

ఉత్పలమాలలు, చంపకమాలలు -
 
మృత్తికతోడరూపుఁగొని మెల్లగ నిండ్లనుఁగొల్వుదీరి యా
యత్తముఁజేసినట్టి జనులందరు వృద్ధినిఁ బొంది చెల్గగాఁ
జిత్తము నిండు దీవనల సేమము యోగముఁజూచు కొం
గ్రొత్త వినాయకాధిపునిఁ గోరి భజించుట పర్వమియ్యిలన్.
 
ఆదరమొప్పగా మెలగి యమ్మకునయ్యకుఁ దోషమిచ్చు నీ
మాదిరి సంతులెల్లరును మన్నన నేర్వగ దారిచూపుదో
మోదకభక్షకా! పదము మున్నడి నుండగఁ దద్విధిన్ సదా
నీ దయ నుంచుమయ్య, పరనిందలఁ బాల్వడకుండఁగావుమా!
 
చపలుల మేము నిద్ధరను సంకటమందున నిన్నుఁదల్చి యా
యుపరిని భోగజాలముల నుద్ధృతులందున మానివైతుమీ
జపమును నిందఁజేయుదుము సైపగఁజాలక నీతిబాధలం,
గపటులఁగాముఁ గావు మము గౌరి సుతుండవెఱుంగజాలవో!
 
దూర్వనొసంగగాఁ గొనుచు, దుఃఖములెల్లనుఁ దీర్చువాడు, నే
గర్వములేక యెల్లరకు గండములన్నిటిఁ ద్రోయువాడు, నే
పర్వమునందునైనఁ దొలి పంక్తినిఁ బూజలనందువాడు, నీ
యుర్విని నన్నిదిక్కులను నున్కినిఁగల్గిన దేవుడీతడే!
 
పలకనుఁ జేతఁబూని తొలి పాఠము నేర్చిననాటినుండియుం
దొలుతగ నొజ్జ నీవనుచు దూర్వనివేదనమిచ్చి ప్రార్థనం
బలుకుటె నేర్పె తల్లి, పలు భావనలెట్టులఁ జుట్టుముట్టినన్
సులువుగ నల్లగల్గు పరి చొక్కపు నేర్పునొసంగు దేవరా! 
 
-లక్ష్మీదేవి.
#నాపద్యాలు

పారిజాతాలు 😊

 

9, నవంబర్ 2022, బుధవారం

లయగ్రాహి

 మాలి యొకడుండెనట, పూతలఁబెంచెనట, మేలి విధ గంధములు గాలులను నిండెన్.

కేలఁగొని యల్లుకొని మాలుగ కూర్చుకొని కాలినడ కోవెలకు మాలి చనె భక్తిన్.
బాలును పెద్దలును వేలుపుల పూజలనుఁ గోములనాడిరట, చా కనువిందుల్.
రాలినవి పూలచట తేలినవి వాగునల సోలినవి వాడినవి చాలునట జన్మల్.

--లక్ష్మీదేవి 
లయగ్రాహి. 

23, జనవరి 2021, శనివారం

hmmmm.....

 

18, జూన్ 2020, గురువారం

ఒహో యాత్రికుడా!

రచన   : - మల్లవరపు విశ్వేశ్వరరావు
గతంలో ఆకాశవాణిలో ప్రసారమైనది.
-

ఓ యాత్రికుడా! ఒహో యాత్రికుడా!
ఉదయారుణకాంతిపుంజ సదనము దెస పయనింతువొహో యాత్రికుడా!

హృదయపూర్ణ మృదులగాన
సుధల జల్లి మధుపథాన
కదలిపోవుచున్నావొహో యాత్రికుడా!

అంధకార దీర్ఘనిశాబంధనమ్ము సడలించుక,
గంధవాహ తురంగమ స్యందనమ్ము కదలించుక,
సింధుపార పూర్వదిశాసుందరతీరమ్ముఁ జేరునో యాత్రికుడా!

శీతల హేమంతకాల శిథిల జీర్ణపర్ణశాల
వదలి కదలివచ్చితివొహో యాత్రికుడా!

చైత్రమాస కుసుమలతా పత్రతోరణమ్ములూగ,
చిత్రచిత్ర కలవిహంగ గాత్రనిస్వనమ్ము  రేగ,
మిత్రవరా! నేడు నీ పవిత్ర యాత్ర సాగింతువొహో యాత్రికుడా!!

27, నవంబర్ 2018, మంగళవారం

గీతం

ఈ పాట నేను వ్రాయగా 26-11-18 న ఆకాశవాణిలో ప్రసారమైంది.
గానం- డి వి మోహనకృష్ణ మరియు బృందం.
 సంగీతం - కే సూర్యనారాయణ దీక్షితులు
 ఆకాశవాణికి కృతజ్ఞతలు.

హరినారాయణ యని మనసారగా అననీయరా
కరివరదా నిను శరణాగతిగా కననీయరా ॥ హరి॥

సుఖసౌఖ్యమ్ముల సంతోషమ్ముల
నంతో ఇంతో గాంచితినయ్యా
కష్టమునోర్చి ఇష్టము విడచి
నిష్టూరమ్ముల నొచ్చితినయ్యా
 నీకడ నాకిక నిలకడ నొసగుము నమ్మకముంచేనురా ॥హరి॥

విసిగితినయ్యా భవ బంధమ్ముల
వేసారితినీ యారు గుణమ్ముల
రోసితినయ్యా ఇహలోకమ్మున
నలిగితి నేనూ ఆశనిరాశల
నీ కడ నాకిక నిలకడ నొసగుము నమ్మకముంచేనురా ॥ హరి॥

----
సంవత్సరం క్రితం (ఋషిపీఠం పత్రికకు) వ్రాసిన పద్యాలు -
ఇందులో భావం గురించిన అజ్ఞానం మీద గురుకృప వలన కొంత కాంతి ప్రసరించింది. పద్యాల నడక గురించిన ఇష్టంతో ఇక్కడ పెడుతున్నాను.  (సంస్కృతం లోని నయనపథగామీ అష్టకానికి స్వేచ్ఛాను వాదము)
మత్తకోకిల ఛందోరూపము-
1. నాదమా యమునానదీ తటి నల్లనల్లన మ్రోగగా,
నాదిలక్ష్మి, గణేశ, బ్రహ్మ, మహా శివాదులు మ్రొక్కగా,
స్వాదుమాధురి గోపిమోమున సాజరీతులఁ గ్రోలుచున్,
నాదు దృక్కుల నిల్చియుండుము నాథ! నీలపు మాధవా!

2. వంశి, పింఛము, పట్టుదట్టియు, పాలనవ్వుల తోడుగా,
నంశుమంతులు వేలు కూడిన నబ్బురంపు ప్రకాశమున్,
సంశయమ్ములఁ దీర్చుచుండెడి చల్లనైన కటాక్ష మే
యంశమైనను నాకుఁజూపుమటందు, నీలపు మాధవా!

3. నీలపర్వత శ్రేణులందున, నీలి సంద్రపుతీరమున్,
చాల ప్రీతిని యన్నతోడ, నిజానుజాత సుభద్రతోన్,
మేలుకొల్పులు వేల్పులందరు మించు భక్తినిఁ బాడగా,
నేలుచుంటివి. దర్శనమ్మిడు నేడు, నీలపుమాధవా!

4. ఆ కృపార్ణవు, మేఘవర్ణుని నా సతీ కమలాక్షియున్,
నాకనాథుఁడు, శారదాసతి నమ్మి కీర్తనఁ జేయగా,
లోకబంధుగ నా శృతీస్మృతులొక్కటై నినుఁ గొల్వగా,
నాకు దిక్కుగ నిల్చియుండుము నాథ! నీలపు మాధవా!

5. భూతలమ్మను స్యందనమ్మున పుణ్యవంతుల పంటగా
గీతనాట్యపు సంభ్రమమ్ముల కృష్ణభక్తుల వేడుకై
జోతలందుచు నేగుచుండెడి శోభఁ గాంచగ వేడుదున్,
నా తమింగని కానుపింపుము, నాథ! నీలపు మాధవా!

6.నీరజాక్షుఁడు, దివ్యతేజుఁడు, నీలికొండకు నేలికై,
కోరుకున్న లలామ రాధకు కొంగుబంగరు పోలికై,
కూరిమిన్ తననాదిశేషుఁడు కోరి మోయుచునుండగా,
దారి చూపెడి స్వామివందురు, దారు నీలపుమాధవా!

7.హాటకమ్ములు, సంపదల్ మరి యాధిపత్యముఁ బెండ్లియున్
మాటకైనను కోరనెప్పుడు. మా మహాశివుడర్చనల్
మాటిమాటికి చేయు స్వామివి, మాదు డెందము నిండ, నే
నాటికిన్ స్థిరవాసముండుము నాథ! నీలపుమాధవా!

8.సారహీనపు బంధనమ్ములు, చాల పాపపు మూటలున్
భారమైనవి. మోయజాలను పాపనాశ! భవాబ్ధినిన్
తారకమ్మయి కావరాగదె, దానవాంతక వేగమే!
జారకుండెడి భక్తినీయవె చాలు, నీలపుమాధవా!

ఈ సంబోధన ల వంటి నామరూపలింగభేదాలు వర్జ్యాలు.
ఈ విషయంలో దారిచూపగలిగిన వారు సూచనలివ్వగలరని ఆశిస్తాను.

9, సెప్టెంబర్ 2018, ఆదివారం

కందములు- సంచిక

శరీరంలో ఉంటూ శరీరక్రియకు తోడ్పడేవి
సృష్టిలో ఉంటూ సృష్టి లయకు తోడ్పడేవి
 పంచభూతాలు అని పెద్దలు చెప్తారు.

http://sanchika.com/kandamulu-pancha-bhootamulu/

18, ఏప్రిల్ 2018, బుధవారం

పది రూపాలకు మంగళమ్.

సీసము-

నీటిలో నొక చేప, నిక్కి చూసెడిదొక
కూర్మమ,దియె చూడు గొప్ప కిటియు,
గర్జించు సింహమ్ము, గరిమ గల వటువు,
విల్లు బట్టెడు వాఁడు, నల్ల చెలుఁడు,
హలము భుజమునున్న బలుఁడ,దొ పరశువు
బట్టిన వాని,దా పదనుఁ గనుము
తురగమ్ము నెక్కుచు తొందర నొచ్చెడు
కల్కి యొక్కడినిటఁ గాంచగలము. 


ఆటవెలది-
 వందనములు పలికి పద్మనాభునికిట
పలుకు పాట వోలె పాడుచుంటి
మంగళముల పాట బంగారు నోటనఁ
బలుకుచుంటి స్వామి పదము చేరి.

24, ఫిబ్రవరి 2018, శనివారం

అజచరిత్రములోని సరస్వతీ సంప్రార్థన

ఏల్చూరి మురళీధరరావు గారి పోస్ట్ --- వారికి కృతజ్ఞతలతో...


ఈనాటి సుప్రభాత వేళ శ్రీ మతుకుమల్లి నృసింహశాస్త్రి గారి అజ చరిత్రమును చదువుతున్నప్పుడు అవతారికలో ఈ స్తుతి కనబడింది. దైవదత్తమైన ఆ మహాపాండితికి, అపూర్వమైన ఆ కల్పనాశిల్పశోభకు, అపారమైన ఆ భక్తిపారమ్యానికి ఆశ్చర్యాతిశయం కలిగింది. ఇంతటి గాఢబంధంతోనూ, గంభీరమైన భావసంపుటితోనూ రచితమైన సరస్వతీ సంప్రార్థన ఇంకొకటి ఇంతవరకు నాకు కానరాలేదు. సర్వవిధాల ఆయన కవితాధోరణి నిరుపమానం అనిపించింది. అర్థతాత్పర్యాలతో ప్రకటించినట్లతే కావ్యం విద్యార్థిలోకంలో సుప్రతిష్ఠితమై ఉండేదని అనిపించింది.
అద్భుతావహమైన ఆ పద్యరాజం ఇది:
ఘన ఘనశ్రీ సముత్కటజటా వర పదక్రమయుక్త్రయీమయ రమ్యవేణి నానాస్వరవ్యంజనప్రతా నానూనశబ్ద మహాశబ్దశాస్త్రవీణ భూరిగుణవిశేషపుంజైకనిత్యసంబంధవత్తర్కవిభ్రాజిరశన సరససాలంక్రియోజ్జ్వలసువర్ణపదోరుసంగీతసాహితీస్తనభరాఢ్య
క్షిప్రసద్గతిముఖరభాట్టప్రభాక రీయమంజీరయుగరమణీయచరణ జలజ నిత్యప్రగల్భవాచాల వాణి నిలచుఁ గాఁత మదీయాస్య జలరుహమున.
📷♦️ ఘన ఘనశ్రీ ... రమ్యవేణి – ఘన = దట్టముగా క్రమ్ముకొన్న, ఘన = మేఘము యొక్క, శ్రీ = శోభవంటి శోభచే, సముత్కట = విరివియైన, జటా = కేశముల అల్లికచే, వర = శ్రేష్ఠమైన, పద = స్వరూపముతోడి, క్రమయుక్ = విధానమును కలిగిన, త్రయీమయ = మూడు పాయలతో సంలగ్నమైన, రమ్యవేణి = అందమైన వేనలిని కలిగినదియును –
(ఘన = సంపుటీకరింపబడిన, ఘన = ఘనము అను పేరు గలిగిన గానఫణితి తోడను, శ్రీసముత్కటజటా - శ్రీ = బ్రహ్మవిద్యాసిద్ధికై, సముత్కట = నేర్చికొనుటకు విషమమైన, జటా = జట అను పేరుగల ఫణితి తోడను, వరపదక్రమయుక్ – వర = కోరదగిన, పద = పదము అను పేరు గల పాఠవిశేషము తోడను, క్రమ = క్రమము అను పేరితోడి పాఠక్రమము తోడను, యుక్ = కూడినట్టి, త్రయీమయ = ఋగ్యజుస్సామములను మూడు వేదములు మూడు పాయలుగా ప్రవహించుచున్న, రమ్యవేణి – అందమైన వాక్స్రవంతిని గలదియును - అని ఇంకొక అర్థం);
📷♦️ నానా ... వీణ – నానా = సాహిత్యమునందు అనేక ప్రకారములైన, స్వర = అచ్చుల యొక్క (ఉదాత్త అనుదాత్త స్వరిత ప్లుతములను ఉచ్చారణవిశేషముల యొక్క), వ్యంజన = హల్లుల యొక్క, ప్రతాన = విరివిచే ఏర్పడునట్టి, అనూన = సార్థకములైన, శబ్ద = పదసంపదతోడి, మహాశబ్దశాస్త్ర = విస్తారమైన వ్యాకరణశాస్త్రమునకు ప్రాణశక్తిని కూర్చు, వీణ = వీణాదండమును కలిగినదియును –
(నానా = సంగీతమునందు బహుత్వసిద్ధి గల, స్వర = స్వతోరంజకములైన సప్తస్వరముల యొక్క, వ్యంజన = సువ్యక్తమగు, అనూన = శ్రుతిస్ఫుటవైఖరిని పరిపూర్ణముగా కలిగిన, శబ్ద = ధ్వన్యాత్మకమైన, మహాశబ్దశాస్త్ర = సంగీతశాస్త్రమునకు మూలకందమైన, వీణ = వీణాదండమును కలిగినదియును – అని ఇంకొక అర్థం);
📷♦️ భూరి ... రశన - భూరి = అధికతరమైన, గుణవిశేషపుంజ = సత్యదయాది గుణవిశేష పరంపరతో, నిత్యసంబంధవత్ = ఎల్లప్పుడు కూడియుండవలెనడి, తర్క = ఆకాంక్షచే, విభ్రాజి = ప్రకాశమానమైన, రశన = నాలుకను కలిగినదియును –
(భూరి = విస్తారమైన భూమికతోడి, గుణవిశేషపుంజ = చతుర్వింశతి తత్త్వములను నిరూపించు గుణముల సముదాయముతో, నిత్యసంబంధవత్ = నిత్యత్వసిద్ధిని (సంసర్గమును) కలిగిన, తర్క = తర్కశాస్త్రము యొక్క వికసనముచే, విభ్రాజి = మెరయుచున్న, రశన = మొలత్రాడు కలిగినదియును – అని ఇంకొక అర్థం);
📷♦️ సరస ... భరాఢ్య - సరస = రసవంతమైన, స+అలంక్రియా = సరిగమపదని అను సప్తస్వరముల అందమైన కూర్పుచే సిద్ధించు అలంకారముల ప్రయోగము చేత, ఉజ్జ్వల = ఔజ్జ్వల్యము అను శాస్త్రధర్మమును గల, సు+వర్ణ = షడ్జాది స్వరముల యొక్క గతివిశేషములను ప్రకటించు రచనముల చేతను, పద = పదములు అను రచనావిశేషముల చేతను, ఉరు = విస్తారమైన, సంగీత = సంగీతశాస్త్రము యొక్క మాధుర్యముతో నిండినట్టిదియును –
సరస ... భరాఢ్య - సరస = నవరసముల కూడిక చేత, స+అలంక్రియా = కావ్యశోభాకరములైన అలంకారముల ప్రయుక్తి చేత, ఉజ్జ్వల = విశదమైన, సువర్ణ = అక్షరరమ్యత గల, పద = అర్థవంతములైన సుశబ్దములచే నిండి, ఉరు = విశాలమైన, సాహితీ = సాహిత్యశాస్త్ర మధురిమను ప్రసాదించునట్టిదియును అగు,
స్తనభరాఢ్య – స్తనభర+ఆఢ్య = (ఒకటి ఆపాతమధురమగు సంగీత రసము చేతను, వేరొకటి ఆలోచనామృతమగు సాహిత్య రసము చేతను నిండిన) వక్షోజముల యొక్క బరువుచే, ఆఢ్య = కూడినట్టిదియును;
📷♦️ క్షిప్ర = శీఘ్రగతిని గల, సద్గతిముఖర – సద్+గతి = అందమైన నడకచే, ముఖర = గలగల చప్పుడుచేయుచున్న, భాట్ట ప్రభాకరీయ = మీమాంసా శాస్త్రములో కుమారిల భట్ట మతము, ప్రభాకర మతము అను రెండు మార్గములచే నిర్మింపబడిన, మంజీరయుగ = కాలి అందెల జంటచే, రమణీయ = అనుక్షణము సరిక్రొత్తదిగా భాసించు, చరణ జలజ = పాదపద్మములు గల,
📷♦️ నిత్యప్రగల్భవాచాల – నిత్య = ఎల్లప్పుడు, ప్రగల్భ = ప్రత్యుత్పన్నమైన ప్రతిభను ప్రకాశింపజేయు, వాచాల = వాక్యరీతిని కలిగిన,
📷♦️ వాణి = సరస్వతీదేవి,
📷♦️ మదీయ = నా యొక్క; ఆస్యజలరుహమున – ఆస్య = ముఖమనెడి, జలరుహమున = పద్మమునందు; నిలచున్+ కాఁత = నిలచియుండును గాక. 
------
రాజృ = దీప్తౌ అని ధాత్వర్థం .స్వేన రాజన్త ఇతి స్వరాః. తమంతనే ప్రకాశించేవి కాబట్టి 'స్వరములు' అని పేరు. స్వతోరంజకములని అన్నాను. సాహిత్యము యొక్క ఊనిక లేకుండానే సంగీతంలో రాగధర్మానుసారం ఉచ్చరింపబడి, మనస్సును రంజింపజేసేవి కనుక కూడా స్వరములే.

సాహిత్యపరంగా అర్థం చెప్పినప్పుడు స్వృ ధాతువు నుంచి 'ఉచ్చరింపబడేవి' కనుక స్వరములు. వాటికి మరొక స్వరము యొక్క ఊనికతో నిమిత్తం లేనందువల్ల అవి అచ్చులని రూఢి ఏర్పడింది.
🙏🙏🙏🙏🙏