సామ్రాట్టుకు స్వాగతమ్!

 జలజల రాలిన యాకుల
లలి మరపించుచు వినూత్న లావణ్యముతో
పలుపలు సొబగులఁ గూర్చుచు
వలువల తీరై మెరిసిన పత్రిం గనరే!

యాకుల మాటుగా మెరిసి, హ్లాదముఁ గూర్చెడు వన్నెచిన్నెల 
న్చీకటి రేయిలో విరియు చిన్ని సుమమ్ములఁ జూడ నేర్చిన,
న్చీకులు చింతలే పగిదిఁ జిత్తముఁ జేరును చెప్పవోయి, యీ 
లోకము సుందరమ్మనక లోపములేటికి యెంచనెంచితో!

 

తొలిరాగమ్ములఁ గమ్మగాఁ బలుకుచున్దొల్దొల్త నా కోకిలల్
తెలిరాగమ్ముల సాంద్రవర్ణముల దేదీప్యమ్ముగా పుష్పముల్
వలరాజొక్కడు మిత్రుడై చెలగునా వాసంతసామ్రాట్టుకై
యిలలో స్వాగత సత్కృతుల్ సలుపరే యింతింతకంతింతలై! 

ఆశ

ఆశలివేలనో మదిని యాతనవెట్టుచునిల్చునెందు, నా
కాశముఁ దాకగా పెరిగి కాయము వీడెడునంతదన్క నా
వేశము నంతకంతకును పెంచుచు జీవిని ముంచుచుండు నే
దేశము నున్న నైన నొక తీరుగ సాగును మానవాళికిన్.

 

-- లక్ష్మీదేవి

ఉత్పలమాల 

దిక్కెవ్వరో!

 మోహావేశముతో భ్రమించి జగతిన్మూర్ఖమ్ముగా నమ్ముచున్
బాహాటమ్ముగ నేఱరానివగు దుర్వారంపు లోకుట్రలన్
దేహాత్మల్ బలియైన వేళ నకటా! దిక్కెవ్వరో స్వామి! నీ
సాహాయ్యమ్మునుఁ గాక నాకు, కలదా సందేహమింతైననున్.

-లక్ష్మీదేవి

శార్దూలవిక్రీడితము

అదీ కథ!

 https://indianexpress.com/article/cities/pune/chappal-prada-team-kolhapur-10130676/

శంకరజయంతి

 

భరతవర్షమ్మెల్లఁ బాడిగా నడయాడి

ధర్మపీఠ వితతి దారిఁ జూపి

కవనధారలయందు కైవల్యగతినిచ్చి

కనకధారలయందు కరుణఁ జూపి

విబుధసంఘముల వివేచనమునుఁ బెంచి

కపటమ్ములెఱుగని గరిమఁ జూపి

లేత ప్రాయమునందె లిప్తలోనఁ దనువు

వీడదల్చె గురువు విలువఁ జూపి

 

 

శంకరుండు బుధుల శంకలెల్లనుఁ దీర్చ

వంకలెల్లఁదీర్చఁ బంతమూని

కంకణమ్ముఁ గట్టి కంటకమ్ములఁ దాటి

జంకుఁ దోల గహన చర్చఁ జేసె.

- లక్ష్మీదేవి.

సీసపద్యము, ఆటవెలది పద్యము.

నిరీహ

 నిరీహ రూపమై నిరాశ నిండినట్టి జన్మలో

కరావలంబమై సదూహ కాచె నన్ను, దివ్యమౌ
సరాగమాలపించు స్నేహసౌరభంపు పుష్పమై.
వరమ్ము వచ్చి నన్నుఁ జేరె వానవిల్లు సొంపుతో

-లక్ష్మీదేవి 

పంచచామరము 

మృత్తికతోడ

 

ఉత్పలమాలలు, చంపకమాలలు -

 

మృత్తికతోడరూపుఁగొని మెల్లగ నిండ్లనుఁగొల్వుదీరి యా

యత్తముఁజేసినట్టి జనులందరు వృద్ధినిఁ బొంది చెల్గగాఁ

జిత్తము నిండు దీవనల సేమము యోగముఁజూచు కొం

గ్రొత్త వినాయకాధిపునిఁ గోరి భజించుట పర్వమియ్యిలన్.

 

ఆదరమొప్పగా మెలగి యమ్మకునయ్యకుఁ దోషమిచ్చు నీ

మాదిరి సంతులెల్లరును మన్నన నేర్వగ దారిచూపుదో

మోదకభక్షకా! పదము మున్నడి నుండగఁ దద్విధిన్ సదా

నీ దయ నుంచుమయ్య, పరనిందలఁ బాల్వడకుండఁగావుమా!

 

చపలుల మేము నిద్ధరను సంకటమందున నిన్నుఁదల్చి యా

యుపరిని భోగజాలముల నుద్ధృతులందున మానివైతుమీ

జపమును నిందఁజేయుదుము సైపగఁజాలక నీతిబాధలం,

గపటులఁగాముఁ గావు మము గౌరి సుతుండవెఱుంగజాలవో!

 

దూర్వనొసంగగాఁ గొనుచు, దుఃఖములెల్లనుఁ దీర్చువాడు, నే

గర్వములేక యెల్లరకు గండములన్నిటిఁ ద్రోయువాడు, నే

పర్వమునందునైనఁ దొలి పంక్తినిఁ బూజలనందువాడు, నీ

యుర్విని నన్నిదిక్కులను నున్కినిఁగల్గిన దేవుడీతడే!

 

పలకనుఁ జేతఁబూని తొలి పాఠము నేర్చిననాటినుండియుం

దొలుతగ నొజ్జ నీవనుచు దూర్వనివేదనమిచ్చి ప్రార్థనం

బలుకుటె నేర్పె తల్లి, పలు భావనలెట్టులఁ జుట్టుముట్టినన్

సులువుగ నల్లగల్గు పరి చొక్కపు నేర్పునొసంగు దేవరా! 

 

-లక్ష్మీదేవి.

#నాపద్యాలు

నిలకడ

 దుర్వ్యాపారమ్మెప్డు  మనంబందున నిలువగఁ దగదు, విడగనగునే?

నిర్వ్యాపారమ్మైన స్థితిన్నే నిలిచితపములను నెఱపగనగునే?

నిర్వ్యీర్యమ్మౌ భంగుల,  నేదే నిలకడలనెఱుగని విధుల, నిటులే

దుర్వ్యాఖ్యానమ్ముల్ లిఖియింపందొరగుదునన మది దురటిలునుగదా!!

--లక్ష్మీదేవి.

సరసిజ వృత్తము.

#నాపద్యాలు

#ఆనందాలు

😊😊

 

--లక్ష్మీదేవి.

సరసిజ వృత్తము.

 

నిత్యసత్యము

నిత్యోల్లాసమ్మందుననున్నన్నిరవధిక సుఖము నిలచునట, సదా

సత్యాన్వేషాసక్తినినున్నన్సబలమగు తపము సఫలమట, తతః

నిత్యస్సత్యమ్మైనదియేదో నికరముగఁ దెలిసి నిలబడుటకు, నా

వ్యత్యాసమ్మెల్లందెలియంగావలె, గురువు కరుణపడయగవలెనోయ్.

 

 

-లక్ష్మీదేవి.

సరసిజ వృత్తము.

ఒక ప్రయత్నము.

నాలో నీకై ..నీలో నాకై

 నాలో నీకై శ్రుతసుభగమై, నర్మసౌహార్ద్రభావ
మ్మాలాపించున్ సుధలొలుకగా హ్లాదనాదావళిన్, నా
నీలో నాకై మధువొలుకగా నిర్మలానందముల్, నే
నాలోకింతున్ కనుల నిను, నీ యంతరంగాన నన్నున్.

--

--లక్ష్మీదేవి.

మందాక్రాంతము.

తల్లీ!

 తల్లీ! జన్మనొసంగి సత్కృతుల నుత్థానంబునందంగ నా

యుల్లంబందున బుద్ధి సన్మతుల నీవుద్భాసిలంజేసియుం

గల్లోలమ్మనఁ గ్రాలు మస్తకము దుర్గ్రాహ్యమ్ము తానై, సదా

యల్లాడింపగ నిట్లు నాయువును నే వ్యర్థమ్ముఁగావించితిన్.

-లక్ష్మీదేవి.

శార్దూలవిక్రీడితము.

ఓహో!

 నిన్నల యాకులు రాలగ

వన్నెల లేలే చివుళ్ళు, పల్లవములుగా
చెన్నుగ రేపను రూపము
నున్నవి, చింతల విడువుము నోహో యనుమా.

-- లక్ష్మీదేవి 

కందము 

తోట

 కలలోఁగాంచినలోకమందునొక సింగారంపుపూదోటలో

నిలలోఁగానగరానియట్టిదగునాహేమంతసౌందర్యమున్

ఫలముంపుష్పపురాశులందొలుకు సౌభాగ్యమ్మునేఁగంటి, శ్రీ

నిలయమ్మై యలరారుచున్నదది యా నిర్గూఢమౌ చోటులో.

--లక్ష్మీదేవి.

మత్తేభవిక్రీడితము.

సాంత్వన

 క్రొత్త ననదండలను కూర్చుచును, నా

చిత్తమున నన్యముఁదలంపకను, నే

నిత్తమును నర్చనల నిన్నుఁగొలిచే

సత్తువనొసంగిననె సాంత్వన యగున్ 

--లక్ష్మీదేవి.

ఇందువదన వృత్తము. దీనికి వనమయూరమన్న పేరు కూడా ఉంది. 

శార్వరి

 శార్వరసప్తాహ సరళి పూజా

నిర్వహణమ్మెల్ల నెనరు కూడం

బర్వములింపైనఁ బగిది పృథ్విన్

సర్వుల నానంద ఛవియె తోచున్.

--లక్ష్మీదేవి.

మౌక్తికమాల.

 

ఇది అల్పాక్కర కూడా.

నిరంతరం వసంతమై

నిరంతరమ్ముగా వసంతనిష్ఠమైన లోకమై

సురంజనమ్ముగా ప్రపంచశోభలున్న చాలదే?
నరాంతకమ్ముగా విషాణునైజమున్న లోకమున్

మరింతనీకృపన్ప్రసాదమంచునిచ్చుచుందువా?? 

పంచచామరము యతియుక్తము

నిరంతరమ్ముగా వసంతమున్ననేమి దైవమా?

సురంజనమ్ముగా ప్రపంచమున్ననేమి నష్టమా?

నరాంతకమ్ముగా విషాణువున్న లోకమందునన్

మరింతగా కృపన్ ప్రసాదనమ్ముఁజేయుమా సదా!

పంచచామరము యతిముక్తము

--లక్ష్మీదేవి.

స్నేహమాధుర్యం

 చిరకాలమ్ముగ నున్నభావనలు సుస్నేహంపు మాధుర్యముల్

సరిరానేదియులేనియట్టివగు నాస్వాదించుసౌహార్ద్రముల్

సిరులందొల్కెడు భవ్యమై చిలుకునా స్నిగ్ధంపు సౌందర్యముల్

నిరతమ్మిట్టులె నుండగాఁదగును పన్నీరంపు సౌగంధమై. 

-లక్ష్మీదేవి.

మత్తేభవిక్రీడితము.

పల్లె

 పల్లె పట్టులఁ గొల్వు తీరిన పైరుపంటల బాటలో

చల్లచల్లని గాలియుయ్యెల సద్దుఁజేయుచునుండగా

పొల్లుమాటల నవ్వులందునఁ బుణ్యకాలపు బాల్యమై

చెల్లిపోయెను సంబరమ్ములు జీవనమ్మున భాగమై

--లక్ష్మీదేవి.

మత్తకోకిల

తరళ

 అనలమై జ్వలియించు తీరుగ నంతరంగపు వేదనన్

దినదినమ్ము భరించుచుండిన తేలికైన విధమ్మునన్

కనులకొల్కులజారునశ్రువు కంటగింపనువారు నీ

మనసులోపలనున్న మాటల మర్మమెన్నడెఱుంగరో! 

-- లక్ష్మీదేవి 

తరళము

రాయడై

 చలిపులి జాడ యేదని ప్రజాళి యనంగనిదో యిటొచ్చితిన్

కలవరమేలటంచు చలి కమ్ముచునున్నది పట్టణమ్ములన్
లలనలు రంగవల్లినిడు లౌల్యములందునఁజేతఁజిక్కిరే
సులువుగ నంచు సంబరముఁజొక్కెనుపో చలి రాయడై యిలన్.

- లక్ష్మీదేవి 

చంపకమాల