వానచేవ

 పచ్చదనంపు పైడినిడు పావనతంతును శ్రద్ధమీరగా, 

నచ్చరమొప్ప సేయగలమంచు వనమ్ముల నెల్ల ధారగా 

చెచ్చెరఁ జేరు వర్షముల చేవఁ గనుంగొన సాధ్యమౌనొకో 

వెచ్చని మేడలందు సిరివెల్గుల నీల్గు  జనాళి బుద్ధికిన్?

--లక్ష్మీదేవి 

ఉత్పలమాల 

వర్షానందం

 

వర్షానందము కలుంగగ నదియే భాగ్యము, నంతః సం

ఘర్షాఘాతములఁ గూలిన తఱి సౌగంధిక తానై యా

కర్షింపంగఁ, జవి నూత్నపు పదునై కానగ, నిత్యమ్మై

హర్షమ్మందగ, మనోహరముగ, నాహ్లాదముఁ జేకూర్చున్. 

 

-- లక్ష్మీదేవి

వర్షానందము.

ఈ గణాలతో, వరుసతో ఏదైనా వృత్తముందో లేదో నాకు తెలియదు. ఇలా వ్రాయాలనిపించిందంతే.

మ న భ స భ మ గణములు, పదమూడో అక్షరము యతి.

ఎవరు దిక్కు?

 

చినుకులన్నిటిఁ జేర్చి చిత్రవల్లికఁ దీర్చి

   నీటిసంపదఁ గూర్చు నేత యెవరొ!

ననల సౌరుల నింపి నాకమ్ము నన తోపి

   వనసంపదలఁ గూర్చు ప్రభువదెవరొ!

తనివి తీరని తృష్ణ దరులఁ జేర్చని నావ

   కేల నుంచితి వంటు కీర్తులమర,

కనుల విందునుఁ జేసి మనుగడలనుఁ గాసి

   కనరాక నిలుచున్న కాంతుడెవరొ!

 

యెవ్వరెఱుగనట్టి యేకాంతలోకాల

నెక్కడుండునేమొ చిక్కకుండ

నివ్వరితృణమందు నిరతమ్ము కొలువుండు

చక్కనైన వాడె దిక్కు యెపుడు.

 

-- లక్ష్మీదేవి

సీసము 

ఆటవెలది

అయ్యా!

 

దూది మబ్బులు తెల్లగొడుగై

కొండగద్దియ పైనఁగొలువై

మనిషి చేతల వింతఁ గనుమయ్యా

ఓ

నరసింగమయ్యా

మంచి చెడ్డల చింతనిడుమయ్యా!

౧}నేరమనక ఘోరమనక

కోరుకున్నది దక్కుదనుక

పరుగు తీతే బతుకు గురుతాయె

ఓ

నరసింగమయ్యా

దొరకనంతనె వెతలు మొదలాయె

|| దూది||

కరుణఁగలిగి కట్టు నిలిచి

పరుల బతుకు విలువ నెఱిగి

సిరుల అర్థము లోతు తెలియంగా

ఓ

నరసింగమయ్యా

ముందు కేగగ ఊతనిడుమయ్యా!

|| దూది||

పక్షులన్నీ పశువులన్నీ

నేర్పుతున్న పాఠమెఱిగి

భూమి తల్లినిఁ గాచుకొనంగా

నరులకేలా బుద్ధి రాదయ్యా!

ఓ

నరసింగమయ్యా!!

చేయూత నొసగే దిక్కు నీవయ్యా!

|| దూది ||

--లక్ష్మీదేవి.

నీటితీగ

 నింగి నుంచి సాగెనొక్క నీటితీగ నేరుగా
భంగమంచు నేదిలేక పల్లముండు వైపుగా
రంగు చిక్కనయ్యె నేల  రమ్యమైన తోటయై,
పొంగులెత్తె సౌరభమ్ము పూల మించుచున్నదై.

 

- లక్ష్మీదేవి

ఉత్సాహము

పూలతీగెలు పైకి పాకుతాయి. కానీ ఇక్కడ నీటి తీగ స్వభావరీత్యా పల్లమున్న వైపుకు సాగి వచ్చింది. నేరుగా, ఏ ఆటంకమూ లేకుండా. తడిసిన రేగడినేలలు వివిధ రంగులు చిక్కగా పులుముకొని రంగు పువ్వులు పూసిన తోటలయినాయి. మట్టి పరిమళాలు పూల గంధాలను మించి పొంగులెత్తాయి.

 

తొల్కారు వాన

 తొలికారోయన నెల్లెడంగురిసెనే తూకమ్ముగా వానలుం
బలు వైనమ్ముల జల్లె చిన్కులను నిర్వ్యాజమ్మునౌ ప్రేమతో,
లలినీరాడెను వృక్షముల్కుసుమ మాలాలంకృతుల్ దివ్యులై
పలువర్ణమ్ముల, మాధవాగమన కావ్యారంభసంరంభమై.

--లక్ష్మీదేవి

మత్తేభవిక్రీడితము

 

 

రంగులు

 మధువును నింపిన కలశము

సుధలనుఁ దొణికినఁ బగిదిని శోభస్కరమై

విధ విధ వర్ణములన్నియు

నిధులయి కురిసినవి నేడు నెత్తావులతో

కన్యాకుమారి

 తరుణీ, కాఠిన్యవై నిత్యముఁ దపమునఁ దాదాత్మ్యవై నిల్చి యుండ,

న్సరి నీకెవ్వారు లేరంచనిన కథలలో సత్యముల్ గొప్పవమ్మా!

హరునేఁ గళ్యాణమున్ సేయగఁ దలచిన మాహాత్మ్యమేమందు, నీకై

వరుడున్ ధ్యానమ్ము నన్నిల్వగఁ దలచిన సౌభాగ్యమేమందు తల్లీ! 

🙏 కన్యాకుమారి 🙏

- లక్ష్మీదేవి.

మహాస్రగ్ధర వృత్తము

వాదం

 వాదవివాదముల్పరగ భావరసస్ఫురణమ్ము నేర్పునే

సాదరమొప్పగా కవుల స్వాంతముఁదొల్కెడు భావవల్లరుల్,

వేదనఁదోడు స్పందనలు, ప్రేరణ నిచ్చెడు యోచనాదులన్

మోదము మీరఁ గైకొనగ ముచ్చటలాడిన నంత సుల్వొకో!

-లక్ష్మీదేవి 

ఉత్పలమాల 

అంతే

 హాస్యమైన కవిత్వము నైనఁ గాని 

తెలిసికొన్నయంత మనము తేలికగును 

తెలియరాని చోటుల విప్పి తెలియజెప్ప 

బూనుటెల్ల చెవిటి, శంఖపు కథయగును 

- లక్ష్మీదేవి 

తేటగీతి

తల్లీ!

 తల్లీ! విద్యనొసంగి యధ్యయనమున్తాదాత్మ్యమున్నిండుగా
నుల్లమ్మందున నింపి నన్ను నిక నీవుద్ధారణన్జేయుమా!
ముల్లోకమ్ముల రక్షవై నిలిచి నిర్మోహమ్ము నెట్లుందువో
తల్లీ! నమ్మితి భారతీ! భగవతీ! త్రైగుణ్య విద్యానిధీ!

 

లక్ష్మీదేవి

శార్దూలవిక్రీడితము

 

శ్రీపంచమి

పదమున్భాసిలు నర్థమున్నిలుపగా, ప్రాశస్తమౌ విద్యతో,
చదువున్మిన్నగ నెంచి,నిన్గొలుచు సత్సంగమ్మునన్, శారదే!
మది నీ రూపము నిల్పి వందనములంబల్కంగ, ప్రేమమ్ముతో
సదసద్భేదము తెల్పి, సార్థకముగా జన్మంబు సేయంగదే!

- లక్ష్మీదేవి

మత్తేభవిక్రీడితము

దీపం

 గాలి తగిలినంత ఘడియ నిలువలేదు

దేహధారి యుంచు దీపమొకటి

గాలి తగులకున్న ఘడియ నిలువలేదు

దేవుడుంచినట్టి దీపమొకటి

/(దేహమందు వెలుగు దీపమొకటి)

-- లక్ష్మీదేవి

ఆటవెలది

తల్లీ!

 

తల్లీ శారద! సత్య తత్త్వమున నిత్యానంద సంధాత్రివై,

యుల్లాసమ్మను రథ్యమార్గమున సంయోగమ్ము లక్ష్యమ్ముగా

కల్లోలమ్ముల లోకరీతులను నిష్కాసించు తత్వమ్ముతో

ముల్లోకమ్ములఁ గాచుకొమ్మనుచు నే మ్రొక్కంగ దీవింపవే.

 

- లక్ష్మీదేవి

శార్దూలవిక్రీడితము

హ్మ్ హ్మ్

 ఆశ్చర్యమ్మున నొక్కెడ 

నిశ్చేష్టితనై జగత్తు నిష్ఠుర వాక్కుల్, 

దుశ్చర్యలనుం జూచితి 

పశ్చాత్తప్తగ రగిలితి పార్థివ జనుమన్. 

- లక్ష్మీదేవి 

కందము 

కాలం!

నీలపు రాత్రులంబొదిగి స్నిగ్ధసువర్ణ దినాళులందు ను
న్మీలిత నేత్ర! నిభ్భువిని మేలిమి యన్నులమిన్నఁ జేసి, మ
మ్మేలితి! చిత్రమేమనగ హృద్యమ ప్రాకృత దృశ్యవీక్షణా
లాలసఁగోలుపోయినది లౌకికజీవనమేమి కాలమో!

-- లక్ష్మీదేవి

చంపకమాల

 

విజయదశమి

జీవనమునఁ గలిమియు బలిమియునిడి సేమములనుఁ గరుణనొసగు నీ
పావనమగు నిజ ముగమునుఁ గనఁగల భాగ్యములను నడిగెద, మది నీ
కోవెలవలె నిలుపగఁ దగు గుణములఁ గోరెద, జగములు నిరతము నీ
దీవనలను సుఖముగ మనఁగలుగుట దీక్షనుఁ గొని నడిగెద హిమజా!  

వెన్నెల లలిగా పేరుచు, రే జిప్పిలు నిరులనుఁ జూపెడి వెలుగులలో
పున్నెపు సిరిగా నేలిన దైవమ్మును శరణని, శేముషి నిడుమని నే
విన్నపమిడగా దీవనగా దిగ్విజయ పథముఁ బంపెడి జననివి, ని
న్నెన్నడు విధిగాఁ గొల్చెదనమ్మా! యినుమడిగను రేయిని పగళులలో.

- లక్ష్మీదేవి

లాక్షణీ వృత్తము

విజయ వృత్తము 

లక్ష్మీ

 సిరులనునివ్వంగల దేవీ! చిరుచిరునగవుల సిరులీవే!
మురిపెముతోఁగోరెద, నీ పావన ముఖదరిసెనములనిమ్మా!
తరుణిని నన్నీ భువినిన్వీడక, తప జపములఁ గొనరావే!
వరముల నేఁ గోరను, లక్ష్మీ! ననుఁ బదములకడ  నిలుపమ్మా!

 

-- లక్ష్మీదేవి

లక్ష్మీ వృత్తము

 

స్రక్

 కొలువై నీవుండుతావున్కొరత కలుగునే కోమలాంగీ! వరాంగీ!
పలుకే తాఁదొల్కుఁ దేనెల్వఱదఁగొనఁగ శర్వాణి! చిచ్ఛ్యామలాంగీ!
తలతున్నిన్నెందు నన్ నీదరినిఁ గొనుము కాదంబినీ! మంగళాంగీ!
చెలిమిన్పాడంగనిమ్మా, చిలుకపలుకులన్శీతపుత్రీ శుభాంగీ !

 

-- లక్ష్మీదేవి

మహాస్రగ్ధర

 

జ్ఞాన

 అమ్మా! చదువుల తల్లివి, యక్షరమిడుమమ్మా!

మమ్మాదరమునఁ జేరిచి మక్కువఁ గనుమమ్మా!

యిమ్మా వినయము, గర్వము నీఁగగ విడుమమ్మా!

యిమ్మానసమను పద్మము నింపుగఁ గొనుమమ్మా!

- లక్ష్మీదేవి

జ్ఞాన వృత్తము